579 - Bill Haley bij zijn overlijden in Harlingen (1981)

Harlingen is een stadje in Friesland. De vroeger bekende schrijver Simon Vestdijk (1898-1971) was er geboren. Maar begin 1981 konden de lezers van kranten en tijdschriften kennis nemen van een ander Harlingen – helemaal in het zuiden van Texas, bij de grens met Mexico. De stad werd genoemd omdat er iemand overleden was: de voormalige rock & roll-artiest Bill Haley (op 6 juli 1925 geboren in de noordelijke staat Michigan).

Afzondering

De meeste kranten plaatsten het bericht met niet al te veel woorden. De artiest stond al lang niet meer in het middelpunt van de belangstelling. Op 7 januari 1981 berichtte de Telegraaf zelfs dat zijn groep, The Comets, zonder hun leider op het podium stonden. Bill zou er geen zin meer in gehad hebben.

In dagblad Trouw kon je op 10 februari lezen: “Bill Haley, de Amerikaanse zanger die in de jaren vijftig met zijn groep The Comets en de hit ‘Rock Around The Clock’ het kenmerk van de rock and roll opende, is op 55-jarige leeftijd overleden. Hij is een natuurlijke dood gestorven. Van Haley’s laatste jaren is weinig bekend. Hij leefde in afzondering en weigerde ieder vraaggesprek”.

Sommige Nederlandse kranten plaatsten een klein fotootje bij zo’n kort artikel – van een niet-jeugdig persoon. Dat was wel genoeg.

Bij de dood van sommige andere idolen was veel uitvoeriger stil gestaan: Buddy Holly, Ritchie Valens en The Big Bopper, die op 3 februari 1959 verongelukt waren; idem Jim Reeves in 1964. En dan die rij rockers die met drugs te maken hadden gekregen, de (latere) club van 27, met daarin Rolling Stone Brian Jones, Al Wilson (van Canned Heat), Janis Joplin, Jimi Hendrix, Jim Morrison van de Doors, later Kurt Cobain en Amy Winehouse.

De vroegtijdige dood van Elvis Presley in 1977 had de media beheerst. Het lot van Bill Haley vier jaar later deed aanzienlijk minder stof opwaaien.

Necrologie in de New York Tmes

Helemaal vergeten was Bill Haley evenwel niet. In de New York Times zorgde Robert Palmer voor een necrologie. Hij zette een en ander netjes op een rijtje.

“Bill Haley, the singer, guitarist and band leader whose original recording of ‘Rock Around the Clock’ has sold 22.5 million copies since 1955, died of natural causes at his home in Harlingen, Texas. The 55-year-old entertainer was one of the pioneers of rock-and-roll.

‘Rock Around the Clock’ swept the United States in 1955 when it appeared as the theme song in the motion picture ‘Blackboard Jungle’.

Mr. Haley and his band, the Comets, became matinee idols in the United States and Europe and recorded more hits, though their relatively sedate song stylings were soon overshadowed by the wilder rock-and-roll sounds of Elvis Presley and Little Richard.

William John Clifton Haley Jr. was born in Highland Park, Mich., on July 6, 1925. His family was interested in country music and he learned to play guitar at an early age.

When he was 15 he left home to tour with country and western bands, and by 1951, when he signed a contract with Essex records, he was leading a band of his own, the Saddlemen. Their first release was a version of the black rhythm-and-blues hit ‘Rocket 88’ and prefigured Mr. Haley’s later style, an amalgam of country, blues and pop influences.

In 1952 Mr. Haley renamed his band the Comets, and a year later they recorded their first hit, ‘Crazy Man Crazy’. In 1954 Mr. Haley’s ‘Shake, Rattle and Roll’, a blues song originally recorded by Joe Turner, became a million-copy seller for Decca records.

Mr. Haley and various editions of the Comets toured the United States and Europe throughout the 1960’s and early 70’s. His recordings are recognized here and perhaps especially in Europe as among the earliest in the emerging rock-and-roll style and were an important influence on the Beatles and other prominent rock performers during the 60’s and 70’s.

In recent years Mr. Haley lived quietly with his wife and children and granted no interviews”.

Roman Kozak in Billboard

In het Amerikaanse vakblad Billboard wist Roman Kozak in korte tijd nog wat meer gegevens boven water te halen. De journalist probeerde ook aan te geven wat Haley’s plaats in de geschiedenis van de popmuziek was.

“Bill Haley kicked off the rock ’n’ roll explosion in 1955 with ‘Rock Around The Clock’. He helped pave the way for the acceptance of the new music with such records as ‘Crazy Man Crazy’ in 1953 and ‘Shake Rattle And Roll’ in 1954.

When the rock ’n’ roll boom began, he was the first rock idol, though he was superseded within two years by the more handsome and dynamic Elvis Presley”.

Toch moest je zijn betekenis als plaatartiest niet onderschatten. Kozak gebruikte het woord ‘Nevertheless – desalniettemin’. “Haley remained a musical force through the ’50s with such hits as ‘See You Later Alligator’, ‘Burn That Candle’, ‘Razzie Dazzle’, ‘R-O-C-K’, ‘The Saints Rock ’n’ Roll’, ‘Skinny Minnie’, ‘Rock A Beatin’ Boogie’. ‘Rip It Up’ and others”.

In de jaren vijftig was het niet vanzelfsprekend dat rockartiesten de Atlantische Oceaan overstaken om zich in West-Europa te presenteren. Bill Haley had dat wel gedaan, verklaarde de redacteur van Billboard. Problemen met de Amerikaanse belastingdienst waren volgens hem de reden: “As Haley’s recording career faded, and his reported problems with the IRS [Internal Revenue Service] grew, he increasingly performed abroad”.

Later liet hij opnieuw van zich horen in zijn thuisland. Dat had te maken met een hiernieuwde belangstelling voor de eerste rock & roll muziek: “In the early ’70s he played in rock ’n’ roll revival shows in the U.S.”

Kozak legde de geschiedenis van de artiest op zijn manier vast. “Haley made his first record. ‘Candy Kisses’ in 1945 before he was 20, and spent the next four years playing with various unknown cowboy bands. In 1949 he took a job as a disk jockey at WPWA in Chester, Pa. At the same time he recorded a number of obscure hillbilly songs on small labels, before signing with Essex Records in 1950.

In 1951 Haley recorded ‘Rocket 88’, which was an r&b hit for Jackie Brenton. This was followed by ‘Rock This Joint’, which sold a reported 75.000 copies for Essex. In 1952 the original Comets group was formed, and in the next year recorded ‘Crazy Man Crazy’, which reached 12 on the charts”.

De journalist had informatie weten te verzamelen bij Milt Gabler, zijn platenproducer (bij Decca Records in New York). “He never played country music. He was interested in r&b and he played rock ’n’ roll right from the beginning”.

Bill Haley was niet voor niets bij een nieuwe platenmaatschappij onder contract gekomen: “Essex lost interest in Haley, preferring to concentrate on the more popular orchestral records of the time”.

Milt Gabler over Bill Haley in 1981

Gabler, werkzaam bij Decca Records in New York, had hem verteld dat Haley bij hem gekomen was op instigatie van Dave Myers, de uitgever van het liedje ‘Rock Around The Clock’. Hij meende zich te herinneren dat de hit een bewerking was van het blues-nummer ‘My Daddy Rocks Me’, met een nieuwe melodie. De opname had plaatsgevonden op 12 april 1954. Kort daarna was het op de plaat verschenen – zonder het gewenste effect. Maar een volgende single, ‘Shake, Rattle & Roll’, bereikte een zevende plaats in de hitlijsten. Voor Decca was dat aanleiding om ‘Rock Around The Clock’ opnieuw te lanceren. Het resultaat: nummer één!

Ook Gabler schreef het succes toe aan het feit dat de muziek gebruikt was als opening van een controversiële film: ‘Blackboard Jungle’.

Bill Haley en Milt Gabler

Het was voor het eerst, registreerde de redacteur uit de woorden van de producer, dat rock & roll keihard ten gehore gebracht werd: dankzij de het geavanceerde geluidssysteem in de bioscopen. Bij eerdere soundtracks was daar geen sprake van. Dan bleef het orkest flink op de achtergrond. Nu was het anders: “Here the heavily rhythmatic recording just jumped out at the audience”.

Het succes bleef niet beperkt tot Amerika. De single werd een rock-evergreen in de hele wereld. “In 1955 and 1956, with ‘Rock Around The Clock’ an international youth anthem, Haley and the Comets were youth idols. The ‘Rock Around The Clock’ film was released in 1956 provoking riots in the U.S. and especially in Britain”.

Al snel werd het minder. “By 1958, time was beginning to pass Haley up. Chubby, shy and soft spoken, Haley could not compete with his more aggressive or cuter rivals. Moreover, through the years Haley’s music did not change with the times”.

Volgens een van zijn begeleiders had de artiest er geen behoefte aan om zich muzikaal verder te ontwikkelen. Hij zou genoeg hebben bijgedragen aan de veranderingen in de geschiedenis van de popmuziek.

Ten tijde van het overlijden van Haley was dat ene nummer echter nog niet vergeten. Zeven jaar voor zijn dood, aldus het Amerikaanse blad, had het nog op nummer 12 gestaan in de Britse hitlijsten. En overal in de wereld werd het gehoord als het thema-lied van de tv-serie ‘Happy Days’.

Tot zover Roman Kozak.

Mike Hennessey over Bill Haley in 1981

De redactie van Billboard plaatste op 21 februari een tweede artikel over zijn leven, ditmaal vanuit Europees perspectief.

Voor Europa, aldus Mike Hennessey in Londen, was Haley de man die de rock & roll-revolutie introduceerde. Zijn klassieke single ‘Rock Around The Clock’ had tussen 1954 en 1974 maar liefst zeven keer in de Britse top 20 vertoefd.

Bill zou nooit helemaal begrepen hebben waarom zijn onbezonnen aanpak van de rock & roll zo’n explosieve invloed in Europa veroorzaakt had. Maar toen hij in februari 1957, twee jaar na zijn eerste Britse hit ‘Shake Rattle & Roll’, in het land kwam optreden werd het een puinhoop. “The reaction was so riotous that he was roundly condemned by magistrates and city councillors”.

Hennessey: “When Haley arrived at Southampton on the Queen Elizabeth in February 1957 for his first British Tour, the Daily Mirror chartered a special train from London to bring fans to meet him, and at Waterloo station he was mobbed by more than 3.000 rock ’n’ roll enthusiasts. He was the idol of the teddy boys, the youths who dressed in drape jackets, drainpipe trousers and thick crepe-soled shoes and their response to his music was to rip out cinema seats and generally wreck the dance halls and theaters where Haley and the Comets appeared”.

Europa

Bill wist niet wat hem overkwam, volgens de redacteur van Billboard. Zo zat hij niet in elkaar. “The image of Haley as a cult hero of the rock ’n’ roll generation and a provoker of riotous behavior contrasted bizarrely with his chubby, middle class, middle-aged demeanor, and the truth is that he was really the innocent harbinger of a provocative musical message, unlike Presley who was the embodiment of all the aspirations of young rock fans”.

In het Amerikaanse vakblad kon je lezen dat Bill Haley een soort surrogaat-Presley was. Hij was zo populair geworden omdat hij – in tegenstelling tot Elvis – de oceaan overstak. “The real idol never did make a professional appearance on this side of the Atlantic”.

Hennessey benadrukte bovendien de Engelse afkomst van de voormalige rocker. Zijn moeder was afkomstig uit Ulverston (Lancashire). In september 1956 (dus kort voordat hij de oversteek per boot maakte) was hij tegelijk met vijf singles in de Britse hitlijsten geklasseerd. ‘Rock Around The Clock’ kwam er voor het eerst binnen begin 1956. Dat gebeurde daarna nog zes keer – voor het laatst in 1974, zoals eerder aangegeven.

Hennessey maakte melding van een laatste serie Europese optredens in 1979, waarbij behalve Engeland ook Zweden, Nederland en West-Duitsland aangedaan waren. Hij zou in november 1980 weer komen. “But illness prevented his making the trip”.

Zweden

Bill Haley op Sonet

Bill was in Europa populair gebleven. Een Zweedse platenmaatschappij, Sonet, had hem exclusief onder contract genomen, eerst alleen voor Scandinavië en Duitsland – vanaf 1970 ook voor de rest van de wereld.

General manger Dag Haeggqvist liet begin 1981 optekenen: “We achieved fantastic sales with Bill Haley. The first album we did was a recreation of all his old hits and this was the biggest seller in the 25-year history of the Sonet label. He was a very exciting performer and one whom I believe was very much underrated”.

Daar bleef het niet bij. In totaal maakte Haley zeven albums voor Sonet, met opnamen gemaakt in onder andere Nashville en Londen. Sommige Sonet albums verschenen in de VS op het Pickwick label. Volgens Haeggvist had het Zweedse bedrijf nog niet uitgebracht materiaal op de planken liggen, onder meer bestemd voor een ‘memorial’ album.

Jim van Alphen in het Parool

Ik schreef dat de meeste Nederlandse kranten nauwelijks stil stonden bij het overlijden van Bill Haley. Bij het Parool was dat enigszins anders. De krant legde zijn verleden vast in twee artikelen, waarschijnlijk beide geschreven door Jim van Alphen.

De popjournalist had Haley gesproken toen die in oktober 1979 voor het laatst in ons land was. “Hij ondernam toen een nieuwe poging om weer in de gunst bij het publiek te komen. Ook deze comeback faalde, net als in 1968. De populariteit van de jaren vijftig zou voor Haley nooit meer terugkomen.

Het publiek wilde niets anders horen dan zijn oude successen. Nieuwe nummers flopten stuk voor stuk. In oktober 1979 zei Haley tegen Het Parool: ‘We hebben jarenlang geprobeerd om de mensen aan nieuwe nummers te laten wennen, maar ze wezen nieuw materiaal af en bleven om de oude hits vragen. Blijkbaar is deze muziek leeftijdsloos. Ik moet je zeggen dat ik zelf niet zoveel nadenk over leeftijden. Als ik daaraan zou beginnen zat ik nu in een schommelstoel. Ach, je doet wat meer je best om niet dik te worden, maar verder gaat het me best’”.

In dat eerste artikel werd afgedrukt: “Haley heeft de rock ’n’ roll populair gemaakt voor een groot publiek. Aanvankelijk was het muziek voor de negers in Amerika, waar je als blanke niet naar hoorde te luisteren. Dat vooral is Haley’s grote verdienste geweest”.

Bill zou in het Amerikaanse Harlingen niet bekend gestaan hebben als de grote ster. “De meeste mensen wisten zelfs niet precies wie Haley was. Het vroegere idool, zo wordt aangenomen, is aan een hartaanval bezweken. Het lichaam werd thuis gevonden. Zijn vrouw en dochters waren niet thuis”.

In het tweede artikel (‘Kortstondige wereldfaam’) schreef Jim van Alphen niet alleen dat Haley ‘ontegenzeggelijk’ te boek stond als de man waarmee het rock en roll-tijdperk begon. “Ook zonder Bill Haley zal er weliswaar een persoon zijn geweest die in staat was om de blanke countryinvloeden en zwarte rhythm and blues te vertalen voor een nieuwe na-oorlogse generatie, maar hij werd toch kortstondig de belichaming van dat revolutionaire gebeuren”.

Van Alphen vond dat zijn echte actieve periode betrekkelijk bescheiden was. “In verhouding tot Elvis, Buddy Holly, en Little Richard om maar wat te noemen, heeft Haley geen grote serie successen gekend. Zijn naam is verbonden met de klassiekers ‘Rock around the Clock’, ‘Shake Rattle and Roll’ en ‘See you later Alligator’ die echter doordat ze als eerste succes van de toen nieuwe rock en roll golden, Haley’s naam voorgoed vestigden”.

Nadat hij, aldus de journalist, ‘in zijn tienertijd – evenals zoveel blanke jongens – begon met het spelen van blanke country & western (in groepen als de Downhomers en de Saddlemen), werd hij zich als eerste bewust van de op til zijnde veranderingen.

Met zijn inmiddels tot de de Comets herdoopte groep ontwikkelde hij een fusie van zwarte en blanke muziek. Hij voegde er teksten aan toe die hij bij de jongeren opving’.

Van Alphen ging terug naar 1953. “Elvis nam zijn eerste song op voor zijn moeder. In dat jaar ook scoorde Haley de allereerste rock & roll hit ‘Crazy Man Crazy’. Een nieuwe muziekstijl was geboren. Haley was de eerste die ervan profiteerde”.

Bill Haley en Elvis Presley

De redacteur van het Parool uitte zich terughoudend aan het eind van de necrologie. “Ondanks zijn pafferige uiterlijk en zijn ietwat lachwekkende spuuglok werden Haley en de Comets dé muzikale sensatie dank zij ‘Rock Around the Clock’ en ‘Shake Rattle and Roll’. Maar het hoogtepunt was snel voorbij toen Elvis Presley het roer overnam. Bill Haley was zelfs op dat moment al nostalgie geworden. Hij gold dan ook altijd meer als curiositeit dan als muzikale legende”.

In onze tijd gaat de dood van Buddy Holly (3 februari 1959) en Elvis Presley (16 augustus 1977) niet ongemerkt voorbij. Bij Bill Haley is dat anders. Op 9 februari blijft het – bij mijn weten – stil. Zelfs in Harlingen…

Harlingen in Nederland